Tìm hiểu về sự gắn bó ở trẻ nhỏ

1. Cách hiểu về gắn bó

 Chất lượng của mối quan hệ giữa bố mẹ và trẻ nhỏ là một trong những yếu tố tác động mạnh nhất đến sự trưởng thành và phát triển của trẻ. Thuật ngữ “Gắn bó” (Attachment) thường được sử dụng để miêu tả tính tự nhiên trong mối quan hệ này.

 Thuật ngữ “Gắn bó” (Attachment) và “Liên kết” (Bonding) thường được sử dụng xen kẽ nhau, nhưng nghĩa của hai từ này lại có sự khác nhau.

 Gắn bó (Attachment) là từ được sử dụng dựa trên mối quan hệ được phát triển giữa trẻ ấu nhi với bố/ mẹ hoặc người chăm sóc trẻ trong khoảng hai đến ba năm đầu đời. Mối quan hệ này được hình thành như thế nào phụ thuộc vào cách mà bố/mẹ đáp ứng những nhu cầu của trẻ, đem đến sự chăm sóc, cảm giác thoải mái và sự an toàn cho trẻ. Sự gắn bó phát triển dần dần, liên quan tới cảm xúc và những hành động của trẻ trong mối quan hệ đó mà không liên quan tới cảm xúc của cha mẹ đối với trẻ.

 Liên kết (Bonding) là từ thường được sử dụng dựa trên mối ràng buộc của bố/ mẹ với trẻ ấu nhi và diễn ra một cách điển hình trong những giờ đầu và những ngày đầu khi trẻ mới sinh. Những xúc cảm mạnh mẽ về tình yêu thương và sự chăm sóc mà người bố hoặc người mẹ cảm thấy hướng đến trẻ giúp thắt chặt sự liên kết này. Những trải nghiệm về sự liên kết này có thể giúp một số bố mẹ phát triển sự liên kết một cách bền vững hơn với trẻ, mặc dù trẻ vẫn cần sự chăm sóc và sự nhạy cảm liên tục để hình thành sự gắn bó mạnh mẽ.

 2. Các loại mối quan hệ gắn bó

 Trong suốt hai năm đầu đời, trẻ cần nhiều thời gian để hình thành và phát triển mối quan hệ gắn bó. Trẻ ấu nhi sẽ phát triển mối quan hệ này với bố/ mẹ hoặc với người chăm sóc trẻ, đáp ứng một cách trực tiếp nhất những nhu cầu của trẻ. Loại gắn bó với hai người này là mối quan hệ gắn bó đầu tiên của trẻ. Khi mối quan hệ gắn bó thứ nhất đã vững chắc và có tính tích cực thì trẻ tiếp tục xây dựng mối quan hệ gắn bó thứ hai với anh chị em ruột, với ông bà, cô chú, bạn thân thiết và những người chăm sóc khác… Đây là môi trường tích cực nhất cho trẻ nhỏ.

 3. Các loại gắn bó

 Các nhà khoa học đã nghiên cứu mối quan hệ mẹ con và khẳng định rằng, có hai loại gắn bó đầu tiên, đó là: gắn bó an toàn và gắn bó không an toàn.

 Gắn bó an toàn: Có đặc điểm là trẻ đáp ứng lại một cách hạnh phúc khi tương tác với bố mẹ; chào đón bố mẹ một cách nhanh nhẹn; tìm kiếm sự liên lạc với bố mẹ khi có những đau buồn và thể hiện sự thành thật với bố mẹ.

 Gắn bó không an toàn – Chống cự/ Đối nghịch: Có đặc điểm là trẻ gặp những lo âu và tìm kiếm bố mẹ, nhưng sau đó lại có những đấu tranh để bỏ qua; miễn cưỡng khám phá môi trường; dễ dàng suy sụp và thể hiện sự chống cự với những phản ứng của bố mẹ.

 Gắn bó không an toàn – Tránh né: Có đặc điểm là trẻ lảng tránh hoặc lờ đi sự có mặt của bố/ mẹ; thể hiện sự đáp ứng ít ỏi khi bố mẹ quan tâm; bộc phát cảm xúc mạnh mẽ và có thể tránh né hoặc lờ đi những phản ứng của bố mẹ đối với trẻ.

 Gắn bó không an toàn – Không có tính tổ chức (Disorganizated): Có đặc điểm là trẻ không định hướng được những hành vi; dường như không đáp ứng được một cách thoải mái và dễ dàng khi căng thẳng; thể hiện những dấu hiệu sợ hãi và bối rối, lúng túng quanh người chăm sóc trẻ.

 4. Sự phát triển của các kiểu gắn bó

 Một vài yếu tố có thể ảnh hưởng đến chất lượng gắn bó của trẻ, bao gồm: Khí chất (linh hoạt hơn và hướng ngoại… ); ngữ cảnh xảy ra tình huống (tình huống lạ, căn phòng quen thuộc… ); những trải nghiệm (trải nghiệm đau thương… )… Nhưng sự đáp ứng và sự tương tác của bố/mẹ vẫn là mấu chốt phát triển sự gắn bó theo hướng nào.

 Các kiểu gắn bó phát triển dựa trên tri giác của trẻ hoặc sự hiểu biết của người chăm trẻ trong việc đem lại sự thoải mái, sự ủng hộ (khuyến khích) và sự an toàn. Những hành vi khuyến khích sự gắn bó và đem những cơ hội cho sự tương tác có ý nghĩa, bao gồm: mỉm cười; cùng nhìn nhau; cùng phát âm; bắt chước nhau; bám níu lấy; tiếp xúc thân thể và ôm nhau; khám phá xung quanh; cho nhau ăn; khóc, cười.

 Cha mẹ và những người chăm trẻ cần hiểu biết tầm quan trọng của gắn bó lành mạnh, hướng đến sự gắn bó an toàn và vững chắc với trẻ.

Nguồn tamly.com.vn

Các bài viết khác:

Partner 01
Partner 02
Partner 03
MN Brainy house
Partner 05
Partner 07
YTCC